no-img
گام به گام آنلاین

***پست سازمانی: دبیر-عنوان تجربیات مدون: تجربیات تدریس درس عربی دبیرستان***


گام به گام آنلاین
پرداخت امنلینک فوریپشتیبانیضمانت
گزارش خرابی لینک
اطلاعات را وارد کنید .

ادامه مطلب

ZIP
عنوان تجربیات مدون: تجربیات تدریس درس عربی دبیرستان
zip
اردیبهشت ۱۷, ۱۳۹۶
771 کیلوبایت
2900 تومان
2900 تومان – خرید Loading

عنوان تجربیات مدون: تجربیات تدریس درس عربی دبیرستان


 

عنوان تجربیات مدون:

تجربیات تدریس درس عربی دبیرستان

 

 

 

 

سال تهیه: ۹۴-۱۳۹۳

 

 

 

 

فهرست مطالب

مقدمه. ۳

تجربه استفاده از روش همیار معلم در درس عربی. ۵

تبیین تجربه توجه به نقاط ضعف دانش آموزان. ۵

شرح وظایف بنده به عنوان دبیر عربی دبیرستان. ۷

تجربیات تدریس عربی دبیرستان. ۹

تجربه ۱ : استفاده از روش کنفرانس در تدریس عربی. ۹

تجربه ۲ : استفاده از روش بازگویی در تدریس عربی. ۹

تجربه ۳ : استفاده از روش پرسش و پاسخ در تدریس درس عربی   ۱۰

تجربه ۴ : توجه و بررسی نقاط ضعف دانش اموزان در یادگیری درس عربی   ۱۱

تجربه ۵: نزدیکی به دانش آموزان در تدریس عربی. ۱۱

پیشنهادات بنده برای تدریس قواعد عربی. ۱۵

نقش معلم در تدریس زبان عربی. ۱۶

معایب و نقدهایی که به کتاب های عربی دبیرستان از نظر بنده وارد می باشد. ۱۷

موانع یادگیری زبان عربی حاصل تجربیات تدریس. ۲۰

مشکلات مربوط به تدریس زبان عربی. ۲۸

پیشنهادات روش های تدریس عربی. ۳۰

شیوه های ایجاد علاقه در دانش آموزان نسبت به درس عربی حاصل تجربیات تدریس. ۳۰

پیشنهادات و راهکارها برای کلاس درس عربی. ۳۴

پیشنهادات به معلمان برای تدریس بهتر درس عربی حاصل تجربیات بنده   ۳۶

نتیجه گیری. ۴۲

منابع و مآخذ. ۴۳

 

مقدمه

از سال ۱۳۶۹ با شرکت در آزمونی که برای جذب در نهضت سواد آموزی بود قبول شده و از تاریخ ۱۸/۷/۶۹ به عنوان آموزشیار نهضت مشغول به فعالیت شدم. در مدت هفت سال و هفت ماه در نهضت سواد آموزی در روستای منطقه شازند و سربند بر راه تعلیم علم به نوآموزان سواد فعالیت نمودم.

در سال ۱۳۷۷ جذب آموزش و پرورش شده و با مدرک کارشناسی علوم قرآنی و حدیث در مدرسه راهنمایی شهر اراک به عنوان مسئول اجرایی ۲ سال فعالیت نمودم و بعد از آن مجددا به منطقه شازند برگشته و در مقطع ابتدایی به عنوان آموزگار پایه اول در سال ۱۳۷۹ مشغول شدم.

از آنجایی که به یادگیری در پایه اول خیلی حساس بودم کلاس ۲۸ نفری که داشتم به بهترین نوع تدریس و جذب یادگیری نمودم و در پایان سال تحصیلی ۷۹ تمامی دانش آموزان در امر یادگیری خواندن و نوشتن فراتر از سایر دانش آموزان پایه های دیگر بودند به حدی این دانش آموزان در خواندن و نوشتن توانا بودند که با دانش آموزان پایه های دیگر به خصوص پایه پنجم مسابقه دیکته پای تخته برگزار می شد و آنها به راحتی از کتاب پایه پنجم می نوشتند.

من معتقد بر این هستم که وظیفه معلم پایه اول از سایر پایه ها بیشتر است، چون هم باید دانش آموزان را خوب تعلیم دهد که بتوانند بنویسند و بخوانند و هم به مسائل ادبی، اخلاقی و غیر توانا سازد و آنها را در تمامی زمینه ها خلاق و توانمند ساختم.

در سال بعد با توجه به فعالیتی که داشتم به اجبار پایه پنجم را برای تدریس دادند و در سال بعد نیز پایه پنجم را تدریس نمودم و در سال ۱۳۸۲ تغییر مقطه دادم و به مقطع متوسطه رفتم و در سال اول به عنوان پست معاونت مشغول بودم وسال بعد به عنوان مدیر در دبیرستان صالحات حصار در منطقه شازند مشغول به فعالیت شدم و در سال مدیریت که داشتم در دبیرستان صالحات در این دبیرستان بسیار فعالیت نمودم.

دبیرستان صالحات در اول روس

یرستان را مجهز نم

. از زمان تدریس تا به حالا هر سال کلاس هایم را به صورت همیار معلم گروه بندی کردم و این طرح را به اداره آموزش و پرورش ارائه نمودم. مورد قبول قرار نگرفت و

نی چون از دانش آموزان بیشتر می خواهم که خوب گوش کنند و بهتر درس بخوانند.

 

 

تجربه استفاده از روش همیار معلم در درس عربی

روش تدریس من به این صورت است که با توجه به کلاس های ۳۵ یا ۳۶ نفره قبل از زنگ به دانش آموزان می گوئیم درس جلسه بعد را از نظر ترجمه – لغت و قواعد بخوانید. در جلسه بعد که کلاس حضور یافتم درس را از آنها می خواهم. بدین صورت به عنوان مثال درس ۶ عربی دوم انسانی که درباره فعل های مضارع و اعراب آنها است.

دانش آموزان کارتهایی از مضارع مرفوع و منصوب درست می کنند و حروف ناسبه را بر سر فعل مضارع مرفوع می آورند و آنها را منصوب می کنند و تغییرات آنها را با چشم می بینند و در سر کلاس کار هر گروه دیده می وشد و گروه ها به مدت ۱۰ دقیقه وقت دارند که با همدیگر کارتهایشان را مقایس

ی دی انجام می دهد.

قواعد درس توسط دانش آموز و کمک گرفتن از همکلاسی هایش تدریس می شود. بعد از تدریس این دانش آموز مجددا خودم درس را توضیح داده و جمع بندی می کنم و در پایان فواعد خوانده شد. در متن درس کار می شود.

تبیین تجربه توجه به نقاط ضعف دانش آموزان

درس عربی چون به صورت زنجیروار به هم وصل است. دانش آموزان باید از پایه اول راهنمایی تا پایه های دبیرستانی که هستند قواعد را بلد باشند و دیگر اینکه درس عربی فراراست و زود از یاد می رود و دیگر اینکه استثناء زیاد دارد و دانش آموزان باید مواردی را که خوانده اند در درسها پیاده کنند تا کاملا مسلط شوند. در غیر اینصورت خوب یاد نمی گیرند.

اینجانبه  سالهاست به تدریس درس عربی در مقطع دبیرستان مشغول هستم . در این همیشه سعی کرده ام به بهترین نحو ممکن عربی  را به دانش آموزان آموزش دهم .

در این مدت تجارب زیادی از نحو

 

نکات  کلیدی

تجارب تدریس  درس عربی – تبیین تجربیات – ارائه راهکارها و پیشنهادات

 

 

 

 

 

 

 

 

شرح وظایف بنده به عنوان دبیر عربی دبیرستان

–  اهتمام در به وجود آوردن محیطی کاملاً آموزنده و پرورش دهنده در کلاس درس منطبق با موازین و معیارهای اسلامی به طوری که زمینه شکوفا شدن استعدادهای فطری و خدادادی دانش آموزان از هر جهت فراهم باشد.

–  نظارت کامل بر رفتار و کردار دانش آموزان و دادن تذکرات لازم به آنان در مواقع لازم باتوجه به اصول و شیوه های تربیتی اسلامی.

–  سعی در ایجاد جو تفاهم و همکاری اسلامی بین دانش آموزان در یادگیری دروس و سایر امور و ارائه رفتاری کاملاً اسلامی در کلاس درس به نحوی که دانش آموزان نمونه و الگوی کامل از رفتار اسلامی را همواره مدنظر داشته باشند.

– حضور به موقع در کلاس درس و سعی وافر در هدر نرفتن وقت دانش آموزان و اشتغال به تدریس موظف بر طبق برنامه هفتگی براساس ضوابط مصوب وزارت آموزش و پرورش.

– تهیه طرح درس سال تحصیلی به

یس و تشریح در کلاس درس در صورت لزوم.

– تشریح نمونه های ساخته شده مورد نیاز برای دانش آموزان طبق نقشه.

– انجام امتحانات به منظور سنجش معلومات و یادگیری دانش آموزان برطبق مقررات و دستور عمل های مربوط.

– تصحیح اوراق امتحانی و تسلیم ریز نمرات به مقام مربوط ظرف مدت مقرر برابر دستور عمل های مربوط.

– برقراری و حفظ نظم در کلاس درس.

– مطلع ساختن اولیاء دانش

شی مربوط و اجرای دستورات در حدود مقررات وزارت آموزش و پرورش.

– گزارش وضع درسی و کارآموزی دانش آموزان و هنرجویان به مقام مربوط.

– سعی در مطالعه مداوم در روشهای تدریس و کتب تربیتی و علمی به منظور بالا بردن سطح آگاهی ها و مهارت های شغلی.

– شرکت در کلاس های آموزش ضمن خدمت که توسط وزارت آموزش و پرورش تشکیل می شود طبق برنامه.

– مشخص نمودن تمرینات و برنامه هایی که لازم است دانش آموزان و هنرجویان و یا دانشجویان جهت تفهیم بهتر دروس در منزل انجام دهند و رسیدگی به کارهای انجام شده.

– همکاری با انجمن اولیاء و مربیان واحد آموزشی مربوط.

– انجام سایر امور ارجاعی عنداللزوم.

 

 

 

تجربیات تدریس عربی دبیرستان

تجربه ۱ : استفاده از روش کنفرانس در تدریس عربی

یکی از روش هایی که بنده در تدریس استفاده می کردم  استفاده از روش کنفرانس در تدریس درس عربی دوره دبیرستان بود . روش کار هم به این صورت بود که به دانش آموزان می گفتم که درس هفته آینده که قراره تدریس بشه رو از قبل بخونند. و در اون جلسه به یکی از دانش آموزان می

ء می نمودم . این روش یاددهی باعث یادگیری بسیار عالی در دانش آموزان در دروس حفظی و سخت تاریخ می شد .

توضیح و تبیین تجربه استفاده از روش کنفرانس در تدریس عربی

این روش تدریس  با روش سخنرانی تفاوت دارد، زیرا در روش سخنرانی، معلم مسئول دادن اطلاعات به دانش آموزان است، در حالی که در این روش اطلاعات توسط دانش آموزان جمع آوری و ارائه می گردد. این روش می تواند مشخص کند که دانش آموزان تا چه اندازه میدانند. این روش یک موقعیت فعال برای یادگیری به وجود می آورد.

نقش معلم در کنفرانس ، صرفاً هدایت و اداره کردن جلسه و جلوگیری از مباحثاتی است که منجر به انحراف از موضوع کنفرانس و روال منطقی آن شود.

این روش برای درس عربی کاربرد دارد.

تجربه ۲ : استفاده از روش بازگویی در تدریس عربی

یکی از روشهای تدریس که بنده در تدریس درس عربی بکار می کردم استفاده از روش بازگویی بود . به این ترتیب که از دانش آموز در هر جلسه می خواستم که حتما در جلسه بعد درس قبلی را مطالعه و در جلسه بعد بازگویی نمایند .

تبیین و توضیح استفاده از روش بازگویی در تدریس درس عربی :

بازگویی شیوه ای است که

است. گاهی هدف معلم اساساً این است که دانش آموز موضوعی را بخاطر بسپارد تا برای درک مفهوم خاصی از آن را بکار برد, در این روش صورت بکار گرفتن این شیوه ممکن است مفید باشد.

تجربه ۳ : استفاده از روش پرسش و پاسخ در تدریس درس عربی

در س عربی چون اصطلاحات  و کلمات زیادی دارد یکی از روش های مورد استفاده در تدریس آن روش پرسش و پاسخ می باشد . بنده از این روش در یاددهی درس  عربی به دانش اموزان استفاده می کردم . این روش باعث می شد که دانش اموزان همیشه آمادگی در سر کلاس داشته باشند و مطالب را به خوبی یاد بگیرند . و چون کلمات در طی جلسات تکرار می شود ، بنابراین دانش اموز این کلمات را به ذهن پایدار خود می سپارد .

تبیین تجربه استفاده از روش پرسش و پاسخ در تدریس در س عربی :

شیوه پرسش و پاسخ شیوه

ه قبلاً تدریس شده اند مفید باشد, یا وسیله خوبی برای ارزشیابی میزان درک فراگیر از مفهوم مورد نظر باشد.

تجربه ۴ : توجه و بررسی نقاط ضعف دانش اموزان در یادگیری درس عربی

یکی از تجارب بنده در امر تدریس درس عربی توجه به  موفقیت دانش‌آموزان در آزمونها بود .  که در گرفتن آزمون ها، سعی می کردم همیشه سوالاتی که به دانش آموزان ارایه می گردد مورد بررسی دقیق قرار می دادم . و نقاط ضعف آنها را در آن درس یادداشت می نمودم و بعد سعی میکردم که روس نقطه ضعف آن دانش اموز بیشتر کار کنم تا روند یادگیری او بهتر شود . یکی از حسن های این کار ایجاد انگیزه در دانش آموز برای یادگیری دانش آموز می شد .

تبیین تجربه توجه به نقاط ضعف دانش آموزان

روش توجه به نقاط دانش آموزان باعث می شد که دانش آموز از اینکه بفهمد دبیر و معلم به فکر اوست درنتیجه انگیزه وی در یادگیری و مطالعه آن درس بیشتر می شود . در نتیجه یادگیری وی به مرور زمان بهتر می شود .

تجربه ۵: نزدیکی به دانش آموزان در تدریس عربی

تجربه دیگر بنده  که احساس می کنم در بالا بردن سطح کیفی کارم و نیز در بیشتر شدن موفقیتم در امر تدریس مؤثر بوده است، برقراری روابط معقول و مناسب با دانش آموزان بود به گونه ای که همه در کلاس احساس امنیت و آرامش کرده و گاهی مهم ترین مسایل خود را به راحتی مطرح و با بنده در میان می گذاشتند. علاوه بر دانش آموزان بعضی از والدین نیز برای رفع مشکلات آموزشی و پرورشی فرزندشان مراجعه نموده و استمداد می کردند. اساساً برقراری ارتباط مناسب و شایسته با دانش آموز، می تواند یکی از مهمترین عوامل موفقیت هم برای معلم و هم برای دانش آموز باشد.

این مسأله، چیزی است که حتی در تعالیم دینی ما نیز بر آن بسیار تأکید شده و حتی در سیره ی پیامبر اکرم نیز داستان ها و موارد بسیاری نقل شده که پیامبر در ه

و هم جاذبه، تا دانش آموز در شرایطی معقول و منطقی، بتواند هم برای پیشرفت درسی اش تلاش کند و هم مشکلات تحصیلی و حتی خانوادگی اش را با من درمیان بگذارد تا با همفکری و مشورت، مشکلاتش را برطرف کنیم.

تبیین و توضیح تجربیات بنده در طی سال های تدریس عربی

الف :در فرآیند تدریس بنده در درس عربی همیشه اصول زیر را رعایت می کردم :

۱) کمک به فراگیران و تسهیل یادگیری آنان.

۲)  فرآیند طراحی آموزشی و پرورشی پایه بصورت منظم و اصولی اجرا گردد.

۳) لازم است فراگیران نیز در تدوین طراحی آموزشی بویژه در فعالیت های آموزشی مشارکت کنند.

در فرآیند تدریس عربی معلمان به ۴ دسته تقسیم می شوند:

الف) معلمان حافظه گرا (غیر حرفه ای) ¬ فراگیران را  آدم ماشینی فرض می کنند و می کوشند مغز آن ها را مانند یک مخزن پرکنند.

ب) معلمان معلم مدار (غیر حرفه ای) ¬ خود را تنها فرمان ده کلاس می دانند.

ج) معلمان عمل گرا (حرفه

:

معلم درفعال سازی جریان تدریس خود می تواند چند دقیقه امرآموزش را صرف این مورد کند وبرای اکثریت

افراد کلاس چند سطر ازمتون عربی دروس را اختصاص داده تا آنها را به لحاظ قرائت مورد ارزیابی قرار دهد از آنجایی که دراین روش فرصت    برای ارزیابی اکثر دانش آموزان مهیا است باعث آمادگی وانگیزه سایرین نیز خواهد شد البته  چون این روش جزو برنامه ی اصلی ارزشیابی درس عربی نیست وبصورت سلیقه ای اعمال می شود لذا پیشنهاد می گردد این مورد بعنوان یک برنامه ی عمومی وکلی طراحی ودر برنامه ی

آموزشی درس عربی گنجانده ونمره ارزشیابی برای آن لحاظ گردد.

۲:  روش مکالمه :

یکی دیگر از روشهای جذاب وعلمی ومطلوب درتدریس ویاد دهی درس عربی پرداختن به موضوع مکالمه است این موضوع می تواند در دسته های گروهی اجرا وعملی شود وهر گروه موظف به اجرای قسمتی از مکالمه باشند اما متاسفانه مثل مورد قبلی این مورد در کتب درسی جایگاهی ندارد و به ه

 

۳:  بررسی ترجمه ی متون درسی:

یکی از ایرادات اساسی در این زمینه این است که اکثر معلمان بنا به دلایلی ترجمه متون درسی را بصورت

املایی گویی اجرا وبه آن صورت نقش اساسی درتدریس ویاددهی این مورد ایفا نمی کنند ودانش آموز نیز چون روش یاددهی وتدریس این مورد منطقی نیست ترجمه را بص

ای از هر گروه ترجمه متن را در تخته سیاه نوشته وبعد از اتمام  بررسی تمام ترجمه، ارزشیابی کتبی از کل کلاس نتیجه  یادهی ویادگیری را منعکس می کند. البته معلم می تواند برای هر یک از اعضای گروه متناسب با فعالیتشان نمره تشویقی در نظر بگیرد.

روش دیگر برای این مورد این می تواند باشد که معلم از قبل افرادی را تعیین تا بررسی ترجمه وتدریس این بخش برعهده ی آنها باشد.

البته چنانچه می خواهیم این مورد جزو برنامه ی اصلی وآموزشی باشد متون ترجمه  جذاب ورسا باشد لازم است تغییراتی جامع وساختاری درقسمت ترجمه انجام شود.

۴:  روش تدریس قـــواعد :

یکی از پیچیده ترین بخش های عربی بخش قواعد می باشد که نیاز به دقت وحوصله ی بیشتری را می طلبد تا این قسمت مورد تدریس واقع شود. متاسفانه یکی از عوامل پیچیده بودن قواعد، روش بیان خود کتاب های درسی می باشد که قواعد را بصورت

کلیشه ای ومبهم بیان کرده اند که این باعث بروز مشکلاتی شده از جمله اینکه چنانچه دانش آموزی بخواهد قواعد را قبل از معلم از خود کتاب بیاموزد چندان تفهیمی حاصل نخواهد شد وبرای تدریس بخش قواعد تکیه ی دانش آموز بیشتر آموخته هایش از تدریس معلم است نه خود کتاب.

پیشنهادات بنده برای تدریس قواعد عربی

بنابراین برای تدریس بخش قواعد که در واقع سخت ترین قسمت آموزش عربی است موارد زیر پیشنهاد می شود :

الف: قواعد در کتب عربی به حداقل برسد وقواعدی که واقعا نیاز بوده بیان شود واز ذکر قواعد کلیشه ای وبه درد نخور خودداری گردد بالطبع این   کار،وظیفه دفتر تالیف

سام کلمه فعل ،حرف واسم می باشد برای تدریس وتفهیم این اقسام پیشنهاد می شود کتب درسی این تقسیم بندی را انجام داده و درهر پایه این موارد جداگانه وبصورت کامل توجیه وتدریس شود و قواعد فعل واسم وحرف  درهرپایه ی متوسطه در۳بخش جدا از هم مورد تدریس قرار گیرند. یعنی درسهای عربی در هر پایه از ۳ بخش فوق تشکیل شوند.

ج: از آنجایی که نقش معلم دراجرا وتدریس قواعد بیش از خود کتاب می باشد پیشنهاد می شود کتابهای درسی  موضوع قاعده ی هر درس را اعلام وکار اصلی وتدریس قاعده را برعهده ی معلم واگذار نمایند درچنین صورتی هم نقش معلم پررنگ تر می شود وهم تفهیم قواعد ساده تر می شود.

۵: روش حل تمرین :

در مورد تمرینات چنانچه حجم تمرینات به حداقل رسیده شود بهترین روش برای انجام آن روش گروهی وروش آزمون کتبی وروش فردی بصورت حل تمرین درکلاس است.

ج:سایر الگوهای فعال تدریس  که در کلاس ها بکار می بردم

۱: الگوی تدریس اعضای تیم در تدریس عربی

دراین الگو به جای اینکه در ابتدا معلم تدریس کند فراگیران نقش معلم را ایفاء می کنند و تدریس توسط «اعضای تیم فراگیران» انجام می شود .

این کار درحل ترجمه متون عربی ونیز حل تمرینات کارآیی بیشتری می تواند داشته باشد.

۲: نقش معلم قبل از اجرای الگو در تدریس عربی:

معلم قبل از حضور واجرای این الگو در کلاس، یک نقش اساسی دارد:

متن درس را از نظر کیفیت مطالب به

ی چندانی ندارد. این مورد بعنوان یک مشکل حاد درکتب فعلی عربی موجود است. زیرا متون ترجمه اغلب در

درکلیه ی کتب درسی تازگی وتنوعی نداشته وبانیازهای امروزی متناسب نیستند.

۲-متن درس طوری باشد، که تقسیم بندی آن به صورت موضوعی باشد.

۳- تقسیم بندی متن درس از حیث محتوی و درجۀ دشواری مطالب نیز متعادل باشد.

۴- متون هردرس مستقل از دروس دیگر  باشد،یعنی اینکه موضوع هرمتن متفاوت از درسهای دیگر بوده وبالطبع متن های دروسی که از لحاظ

موضوعی عین دروس دیگر باشد، با این الگو کارآیی ندارد.

نقش معلم در تدریس زبان عربی

دو اصل چه می خواهیم انجام دهیم و چگونه می خواهیم انجام دهیم ارکان اساسی هر برنامه ریزی به شمار می آیند و آنچه در این مختصر می خواهیم انجام دهیم بررسی نقش معلم در آموزش زبان عربی است.

در فرآیند آموزش معلم نقش انکار ناپ

ی که

۱-به حرفه معلمی و اهمیت و ارزش آن اعتقاد راسخ داشته باشد .

۲-به زبان عربی علاقه مند باشد و از آن لذت ببرد و بهآن عشق بورزد .

۳- به اصول تدوین کتاب و ساختمان قواعد و متون آن و هدف های رفتاری هر درس واقف باشد.

از الگوها و شیوه های بهره مند بوده و توانائی داشته باشد . هر روش را در جایگاه خود به کار ببرد .

واما نکاتی دیگر مطرح است که باید مورد توجه قرار بگیرد.

۱- انتخاب و بکارگیری روش های تدریس مناسب

آموزش در مدارس ما از دو بیماری مزمن رنج می برد که یکی در معلم و یکی در دانش آموز است . بیماری مزمنی که بسیاری از معلمان گرفتار آن هستند ارائه درس

ش آموزان بهره گیری از قدرت حافظه و به ذهن سپردن مطالب و عدم تحقیق و بحث و دقت است.

 معایب و نقدهایی که به کتاب های عربی دبیرستان از نظر بنده وارد می باشد

امروزه روشهای تدریس فعال یکی از نیازهای ضروری آموزش است وچنانچه این مسئله بعنوان یک برنامه کلی مد نظر باشد وبرنامه ریزی اصولی ومدون دراین خصوص انجام شود شاهد پیشرفت های بسیار علمی وعملی خواهیم بود. اما متاسفانه اکثر کتب درسی هیچ کدام بر اساس روشهای نوین تدریس طراحی نشده اند وبهمین سبب باعث بروز نوعی تضاد ودوگانگی درشیوه های فعال تدریس هستیم. بهمین منظور اینجانب خل

دریس رعایت نمی شود واگررعایت شود نیز سلیقه ای خواهد بود.

معایب کلی کتب عربی با ارائه پیشنهادها وروش تدریس هر مورد

۱:  اکثر متون دروس عربی که برای ترجمه درنظر گرفته شده اند اولا پرحجم وثانیا به لحاظ کاربردی هیچ کدام متناسب با نیازهای عصر امروزی نیستندوبهمین منظور چندان مورد توجه کاربردی نیستند. پیشنهاد اینجانب برای این قسمت این است که متون ترجمه اولا متناسب با نیازهای عصر امروزی بوده و هر متن در ارتباط با موضوعهای تازه ومتنوع مانند داستانها وحکایت های آموزنده ی اخلاقی وتربیتی ،مسائل  وتحولات تاریخی وسیاسی جهان امروز ونیز مطالب ومفاهیم علمی (پزشکی، هنری، خانوادگی، روانشناسی، اقتصادی واجتماعی و… باشد) تا

دریس برای بخش ترجمه دروهله ی اول قرائت متن هردرس جهت پیشرفت دانش آموزان در زمینه قرائت متون عربی و سپس تقسیم دانش آموزان به گروههای مختلف جهت حل ترجمه ودرپایان انتخاب یک یا دو نفر از هر گروه جهت بررسی ترجمه درپای تخته سیاه جهت نظارت معلم وارزشیابی پایانی می تواند عملی گردد. البته با حذف قسمتهای ” کیف” و”کارگاه ترجمه” و” ترجمه برخی تمرینات” و قسمت های اختیاری ( فی ظلال القران و فی رحاب نهج البلاغه).

۲:  یکی دیگر از معایب حاد کتب عربی نبود بخشی بنام” مکــالــــمه” می باشد به نظر اینجانب هدف از آموزش وتدریس درس عربی

باید مبنایش بر پایه ی مکالمه باشد وچنانچه درآموزش زبان آنهم زبان غیرمادری  ” مکالمه” نباشد ،آموزش جنبه رسمی پیدا نخواهد کرد وصرفا یک نوع رفع تکلیف خواهد بود. پیشنهاد بنده دراین زمینه این است که بخش “مکالمه” درکلیه کتب عربی ایجاد     شده ومتون مکالمه  بر پایه ی مکالمه های روزمره ی زندگی از قبیل خانوادگی، اجتماعی وتحصیلی باشد. چنانچه این پیشنهاد نیز عملی وتدوین گردد بهترین روش فعال تدری

عمل می آورد. امروزه در کتب عربی ارزشیابی شفاهی مفهوم عمومی ندارد لذا با وجود “مکالمه “و ” قرائت متون عربی ” ارزشیابی شفاهی می تواند جایگاه جدیدی برای خود باز نماید.

۳: سومین عیب کتب عربی بخش” قواعد” می باشد . این بخش بصورت پیچیده ونابسامان در کل کتب عربی بیان شده طوریکه مشکل   ترین قسمت تدریس عربی برای هر فراگیری همین بخش قواعد است. پیشنهاد بنده برای این بخش این است که قواعد عربی درکل کتب عربی به نوعی سازما

نموده ومتناسب با هربخش دروسی را در نظر گرفت:

بخش اول: اسم          بخش دوم: فعل          بخش سوم: حرف    بخش چهارم: التحلیل الصرفی والاعراب

بهترین روش تدریس فعال برای بخش قواعد دروهله ی اول نقش وبیان خود معلم بوده ونیز استفاده از پوسترها وسی دی های آموزشی می باشد. البته این مورد را هم فراموش نکنیم که سازماندهی برای بخش قواعد جهت ایجاد روشهای فعال تدریس ویاددهی لازم وضروری است.

۴: چهارمین عیب کتب عربی نحوه ی بیان تمرینات می باشد .پرحجم بودن تمرینات مانع از ایجاد انگیزه وتفهیم می شود بالطبع ضروری است از حجم تمرینات عربی تا حد بس

اند یا بصورت آزمون کتبی ویا بصورت فردی ویا گروهی تدریس این قسمت را با موفقیت به پایان برساند.

موانع یادگیری زبان عربی حاصل تجربیات تدریس

چندی است که بی رغبتی دانش آموزان و دانشجویان به فراگیری زبان عربی  در مدارس و دانشگاهها موضوع همایشها و جلسات مختلف کارشناسان و متخصصین  شده است و بعضاً راهکار هایی نیز ارائه گردیده این موضوع منجر که مطالعات زیادی رادر این زمینه انجام دهم و به لحاظ تجربه کاری بیست و پنج ساله خود تصمیم به تهیه این مجموعه نمودم امیدوارم مورد توجه و استفاده خوانندگان عزیز قرار گیرد.

انسان موجودی دارای عقل و اندیشه و موجودی است که مسؤول آفریده شده و به منظور برآورده ساختن نیازهای خود ناچار است به صورت اجتماعی زندگی کند او در این شرایط نیاز مند وسیله ارتباطی در حد بالایی احساس است. و از آن جایی که سخن گوی اندیشه ی انسان زبانش است لذا جهت برقراری ارتباط باید زبان همدیگر را  بفهمند . گفته شده تنوع زبان امروزه به حدی است که حدود ۴۰۰۰ زبان را معرفی کرده اند.

تعدد زبانی و نمادهای نوشتاری و نیاز روزافزون انسان‌ها در دهکده جهانی به برقراری ارتباط و استفاده از امکانات علمی، فنی و… یکدیگر، ضرورت یادگیری بعضی از زبان‌های دنیا را بسیار حتمی نموده است. از جمله یادگیری زبان انگلیسی و عربی برای ایرانیان. این آموزش در آموزش‌وپرورش کشور ما از دوره راهنمایی به طور رسمی آغاز می‌شود و سالانه وقت زیادی از معلمان و دانش‌آموزان صرف یادگیری مسائل مختلف این زبان‌ها به عنوان زبان خارجی می‌شود.

در اینجا این سؤال مطرح می‌شود که آ

ش‌وپرورش پرداخته شده است.

بدین منظور این موانع در چند مقوله زیر مورد بحث قرار می‌گیرند:

۱ـ عوامل مربوط به دانش‌آموزان

۲ـ عوامل مربوط به جامعه

۳ـ عوامل مربوط به نظام آموزشی

۴ـ عوامل مربوط به معلمان

در نظام تعلیم و تربیت اساس همه ی برنامه ریزی ها بر محوریّت دانش آموز است. بنابر این  ویژگی‌های آنان در تسهیل یا دشواری یادگیری تمام دروس مؤثرند. این ویژگی‌ها در یادگیری دروسی که برای آنان تازگی دارند از اهمیت بیشتری برخوردار خواهند بود. ویژگی‌های دانش‌آموزان در دو حیطه‌شناختی و عاطفی با یادگیری دروس زبان خارجی مرتبط می‌شوند. از ویژگی‌های شناختی آنان می‌توان به هوش، تجارب و آموخته‌های گذشته اشاره کرد. هوش دانش‌آموزان در یادگیری تمامی دروس تأثیرگذار است. تجارب و آموخته‌های گذشته آنان در یادگیری دروس عربی و زبان انگلیسی به شکل خاصی نقش بازی می‌کند. بدین صورت که دانش‌آموزان در کلاس اول راهنمایی تقریباً بدون گذراندن هیچ درس پیش‌نیاز، یادگیری این دروس را آغاز می‌کنند و طبیعی است که عملکرد آنان در این دروس در مقایسه با دروس دیگر از جمله ریاضی، فارسی و… متفاوت و احتمالاً پایین‌تر باشد. تحقیقات مختلف از جمله تحقیق بلوم در چندین کشور دنیا نشان داده است که رفتارهای ورودی شناختی نقش مهمی در یادگیری آموزشگاهی دارند ، بنابراین، یکی از موانع یادگیری دروس عربی و زبان انگلیسی فقدان رفتارهای ورودی شناختی کافی در دانش‌آموزان است.

در حیطه عاطفی و رفتارهای ورودی عاطفی می‌توان به تجارب دانش‌آموزان که در سال‌های قبل از یادگیری زبان عربی و انگلیسی از طریق اعضاء خانواده (خواهران و برادرانی که در دوره راهنمایی و دبیرستان تحصیل می‌کنند) و دوستان و… کسب می‌شوند، اشاره کرد.

به نظر می‌رسد که بیشتر دانش‌آموزان در هنگام ورود به کلاس‌های این دو درس نگرش مثبتی نسبت به یادگیری آنها ندارند و احتمالاً یا دارای حالتی خنثی و یا منفی هستند.

با توجه به اینکه تحقیقات قبلی نقش رفتارهای ورودی عاطفی را در یادگیری دروس تقریباً ۲۵ درصد بیان داشته‌اند، لذا می‌توان گفت که ۲۵ درصد از علت پیشرفت یا عدم‌پیشرفت دانش‌آموزان در این دروس به رفتارهای ورودی عاطفی آنان مربوط می‌باشد (بلوم به نقل از سیف، ۱۳۶۳٫)

عامل دوم در زمینه رفتارهای ورودی عاطفی به انگیزه دانش‌آموزان بر می‌گردد. در واقع هیچ فردی بر نقش انگیزه در یادگیری تردید ندارد و این انگیزه در یادگیری زبان خارجی به دو شکل مطرح می‌باشد:

انگیزه یکپارچه و انگیزه وسیله‌ای مطالعات پژوهشی گسترده ثابت کرده‌اند که زبان‌آموزان هنگامی بیشترین موفقیت را کسب می‌کنند که فرهنگ و مردم وابسته به زبان

این دروس بسیار آسان خواهد بود و آن هم این است که صرف داشتن انگیزه ابزاری باعث یادگیری سطحی دروس مذکور خواهد شد و نداشتن انگیزه هیچ‌گونه یادگیری را به دنبال نداشته و حتی باعث احساس استرس و سرانجام ایجاد تنفر نسبت به کتاب و دبیران این دروس خواهد شد (گرجی ۱۳۶۵)

به عبارتی دیگر، می‌توان گفت فراگیرانی که دارای انگیزه یکپارچه هستند، می‌توانند در یادگیری زبان خارجی موفقیت کسب نمایند، حال آنکه زبان‌آموزان واجد انگیزه وسیله‌ای ممکن است حتی در هنگام قرار گرفتن در بافت زبان دوم، موفقیت چندانی به دست نیاورند.

البته میزان قرار گرفتن در معرض زبان دوم نیز اهمیت دارد. هیچ کس نمی‌تواند بدون اینکه به اندازه کافی در معرض زبانی قرار گیرد، بر آن مسلط شود. مهم‌ترین برنامه‌های زبانی طوری طرح‌ریزی می‌شوند که از هر سه عامل مورد بحث یعنی انگیزه یکپارچه، وسیله‌ای و قرار گرفتن در معرض زبان و بافت زبان موردنظر استفاده کنند.

از این رو برنامه‌های تابستانی در خارج از کشور (مثل سفر حج یا زیارت عتبات عالیه در کشورهای عربی) یا برنامه‌های مربوط به گذراندن سال آموزشی در خارج از کشور موجب خواهد شد تا آنانی که از انگیزه یکپارچه برخوردارند فرصت یادگیری زبان را در بافتی پیدا کنند که در همان زبان به منزله وسیله ارتباطی عمده عمل می‌کند و لذا فرصت  استفاده دائمی از آن زبان را به دست می‌آورند. هر چند که انجام این راهبرد پیشنهادی برای نظام آموزش‌وپرورش تقریباً امکان‌پذیر نیست.

یکی از عواملی که باعث کاهش انگیزه وسیله‌ای دانش‌آموزان نسبت به یادگیری درس عربی می‌شود این است که این درس برای آنان جنبه کاربردی ناچیزی دارد. بدین معنی که یک دانش‌آموز ممکن است این گونه پیش‌بینی نماید که تا پایان عمر خود با یک فرد عرب زبان مواجه نخواهد شد و یا در شرایطی قرار نخواهد گرفت که مجبور به استفاده از آموخته‌های کلاسی خود شود. علاوه بر این، چنانچه دانش‌آموزان  قصد ادامه تحصیل در دانشگاه را نداشته باشد و یا رشته مورد علاقه او در دانشگاه نیازی به یادگیری زبان عربی نداشته باشد، انگیزه وسیله‌ای او بسیار کاهش خواهد یافت.

عاملی که در کاهش انگیزه یکپارچه دانش‌آموزان نقش دارد وجود نگرش منفی و یا خنثی نسبت به مردمان کشورهای عرب‌زبان در زمینه پیشرفت علمی، تکنولوژی و انسانی است. این عامل باعث می‌شود تا شاید هیچ دانش‌آموزی آرزوی زندگی و تحصیل در کشورهای عرب‌زبان را در ذهن نداشته باشد و لذا ضرورتی برای یادگیری این درس احساس نکند.

از عوامل مربوط به جامعه می‌توان به نا

د عملکرد بهتری در این درس از خود نشان دهند ولی در درس عربی این امتیاز در جامعه ما وجود ندارد.

در جامعه، مردم و خانواده‌ها نیز اهمیتی که برای یادگیری زبان انگلیسی قایل‌اند، نسبت به درس عربی و زبان عربی قایل نیستند. به عبارتی دیگر، ضمن بی‌اهمیت دانستن یادگیری زبان عربی، نگرش چندان مثبتی به تکلم با آن زبان وجود ندارد. از این رو، تقویت‌های اجتماعی که زبان‌آموز در درس زبان انگلیسی از دیگران دریافت می‌کند، در درس عربی دریافت نمی‌نماید.

در یادگیری زبان فارسی و قواعد آن عوامل دیگری به غیر از معلم و مدرسه نقش دارند از جمله کتاب‌های غیردرسی، داستانی، رسانه‌های گروهی مانند تلویزیون و رادیو، مطبوعات مانند مجلات و روزنامه‌ها. این عوامل در یادگیری درس عربی و زبان در جامعه وجود ندارند. لذا یادگیری دانش‌آموز به فعالیت‌‌های معلم و کتب درس عربی محدود می‌باشد.

در مقایسه با دبیران زبان می‌توان گفت که آنان تقریباً به خوبی می‌توانند به این زبان تکلم کنند و با یک فرد خارجی زبان مکالمه نمایند. اما دبیران عربی در این حد توانمند نیستند، شاید یکی دیگر از موانع مربوط به معلمان وجود این قانون در آموزش‌وپرورش باشد که یک دبیر اگر ۳ سال این درس را در دبیرستان تدریس کرده باشد می‌تواند این دروس را ارائه نموده و به عنوان دبیر عربی شناخته شود. سؤال این است که آیا میزان اطلاعات یک دبیر باید صرفاً در حد مطالب کتاب باشد؟ آیا دبیری که یک شب از دانش‌آموزان جلوتر باشد می‌تواند کارایی مورد انتظار نظام آموزش را تأمین نماید؟!!

معلمان عربی شناختی از دانش زبان‌شناسان و روان‌شناسان ندارند. بدین معنی که یک دبیر عربی فاقد آشنایی لازم با یادگیری زبان و مراحل تکامل آن و روان‌شناسی یادگیری و روش‌های آموزشی کارآمد می‌باشد.

دبیران عربی نمی‌توانند اهداف تدریس زبان عربی را به حدی که دانش‌آموزان متقاعد شوند، تبیین نمایند و شاید علت آن نظام آموزشی باشد که این تبیین را برای دبیران بیان نکرده است و لذا هر دبیر در حد توان خود تلاش می‌کند تا هدف از یادگیری زبان عربی را برای دانش‌آموزان تبیین نماید.

بنابراین وقتی دانش‌آموزان پاسخ کافی نسبت به این سؤال که چرا باید درس عربی را یاد گرفت؟ دریافت نمی‌دارند، انگیزه لازم برای تحمل دشواری‌های یادگیری این درس را پیدا نخواهند کرد.

عدم استفاده دبیران از روش‌های متنوع تدریس در کلاس‌های عربی و تأکید صرف بر روش آموزش سنتی به صورت سخنرانی باعث افت جذابیت مطالب این درس می‌شود. ع

ید خاطرنشان شود که بین زبان دوم و زبان خارجی تفاوت وجود دارد. بدین صورت که در یادگیری زبان دوم امکان قرار گرفتن زبان‌آموز در بافت آن زبان وجود دارد. اما این شرایط برای یادگیری زبان خارجی میسر نیست. برای مثال برای یک فرد ترک‌زبان، زبان‌فارسی به عنوان زبان دوم مطرح می‌باشد و او می‌تواند در شهرهایی که به زبان فارسی تکلم می‌کنند قرار گیرد و یا از صداوسیما آن را فرا گیرد و یا در محیط مدرسه روزانه چند ساعت در معرض و بافت زبان فارسی قرار گیرد اما برای یادگیری زبان عربی و انگلیسی این امکان به راحتی فراهم نمی‌باشد و ناچاراً باید در قالب کتاب و دستورات آموزشی آن را فرا گیرد.

از طرف دیگر، بین یادگیری زبان اول (تکلم به زبان مادری) و زبان دوم یا خارجی تفاوت وجود دارد. بدین معنی که یادگیری زبان اول نوعی فراگیری جهانی است یعنی همه کودکان

ک فارس‌زبان همان زبان مادری خود را می‌داند و اجباری به یادگیری زبان عربی و انگلیسی احساس نمی‌کند. ولی یک کودک ترک‌زبان ناچار می‌شود زبان فارسی رادر مدرسه بیاموزد ولی برای یادگیری زبان عربی و انگلیسی آنچنان تحت فشار و اجبار قرار ندارند.

در واقع تنها دلیل یادگیری زبان دوم یا خارجی برآورده نشدن نیازهای ارتباطی افراد به وسیله زبان اول است. از آنجا که تعداد زیادی از همسایه‌های ایران را کشورهای عرب‌زبان تشکیل می‌دهند و ارتباطات بیشتری بین ایرانیان و کشورهای عرب‌زبان مثل عراق، کویت، عربستان و سوریه وجود دارد، برای ایجاد ارتباط با آنها، نیاز به یادگیری زبان عربی وجود دارد.

از طرفی دیگر، بخشی از کلمات زبان فارسی را لغات عربی تشکیل می‌دهند و به منظور ریشه‌یابی لغات، نیاز دانش‌آموزان فارس‌زبان به یادگیری دستورات و قواعد، صرف و نحو و واج‌شناسی زبان عربی بیشتر می‌باشد. کتاب آسمانی ما مسلمانان و بسیاری از متون دینی معتبر به زبان عربی بوده و به منظور درک بهتر و استفاده بهینه از آن، یادگیری زبان عربی ضروری می‌نماید. سرانجام این که زبان عربی، زبان مشترک مسلمین محسوب شده و برای تحکیم ارتباطات خود لازم است به این زبان در حد تسلط آشنا شده باشند.

اکثر شرایط یادگیری زبان دوم مانند یکی از سه نوع زیر می‌باشد

اضافی، تکمیلی و جانشینی در نوع اضافی، فرد علاوه بر یادگیری زبان اول به یادگیری زبان دوم نیاز دارد یعنی یادگیری زبان دوم در شرایط خاص موردنیاز خواهد بود. مثلاً وقتی فرد برای مدت کوتاهی به یک کشور عرب‌زبان می‌رود یا علاقمند به خواندن مطالب نویسندگان خارجی است.

در نوع تکمیلی، زبان دوم نقش تکمیلی برای زبان اول دارد. این مورد شامل اهل یک لهجه خاص می‌باشد که خواندن و نوشتن را به زبان استاندارد می‌آموزند مثل ایرانیان که عربی را به منظور تکمیل آموزه‌های دینی خود یاد می‌گیرند.

در یادگیری از نوع جانشینی، زبان دوم به تدریج تمامی احتیاجات ارتباطی گوینده را فراهم می‌سازد و از به کار بردن زبان اول در می‌ماند و آن را به نسل بعد منتقل نمی‌کند. در واقع زبان دوم جایگزین زبان اول می‌گردد.

لازم است در مورد روش‌های مهم زبان‌

 

۲ـ روش مستقیم

۳ـ روش تقلیدی ـ حفظی یا گوشی ـ زبانی

۴ـ روش شناختی

در روش مستقیم، معلم به زبان موردنظر صحبت کرده و تدریس می‌نماید. یعنی دبیر صرفاً از زبان خارجی استفاه می‌کند و برای درک بهتر دانش‌آموزان از مطالب مورد آموزش از تصاویر و وسایل کمک آموزشی بهره می‌گیرد. مثل درس دادن استادان دانشگاه در رشته زبان‌انگلیسی در روش تقلیدی ـ حفظی، صحبت کردن و گوش کردن مورد تأکید است و نوشتن و خواندن معمولاً یک هدف ثانویه محسوب می‌گردد.

در روش دستور ـ ترجمه، معلم به آموزش قواعد دستوری و ترجمه متون زبان خارجی می‌پردازد یعنی همان روش مورد استفاده دبیران عربی در نظام آموزشی ما.

البته در عمل به ندرت می‌توان به یک کلاس درس زبان خارجی (عربی و انگلیسی) برخورد کرد که منحصراً براساس یکی از روش‌های مذکور عمل کنند، بلکه تلفیقی از این روش‌ها به کار برده می‌شوند. ولی، در مدارس ایران و در درس عربی روش دستوری ـ ترجمه حالتی غالب دارد.

مشکلات مربوط به تدریس زبان عربی

مشکل اول،آشنا نبودن یا عدم رغبت معلمان به استفاده از روش های جدید آموزش زبان و به تبع آن مجهز نبودن بسیاری از مدارس و مراکز آموزشی به امکانات مورد نیاز جهت استفاده از امکانات سمعی و بصری و سیستم هوشمند آموزش.

مشکل دوم ، عدم توجه کافی از سوی مؤلفین کتاب‌ها و معلمان به بعد محتوایی آموزش زبان عربی و تأکید بیش از اندازه بر بُعد دستوری آن. این موضوع به ویژه با وسعت بسیار زیاد قواعد دستوری در این زبان باعث کاهش انگیزه فراگیران و دشواری یادگیری آنان می‌شود.

درس عربی برای یک دانش‌آموز دارای هوش متوسطِ بالا و انگیزه وسیله‌ای بالا مناسب می‌باشد ولی برای دانش‌آموزان واجد هوش متوسط یا بعضاً متوسط پایین، نمی‌تواند کفایت کند. بنابراین اگر هدف آموزش‌وپرورش رسیدن به یادگیری یکسان در فراگیران باشد باید تفاوت‌های شناختی و انگیزشی آنان را در نظر گرفته و زمان‌های متفاوتی را صرف رسیدن به این هدف نماید.

مشکل چهارم ، عدم استفاده از معلمان متخصص رشته زبان و ادبیات عربی. این مشکل به ویژه در سطوح پایین تر موجب می شود دانش آموز به خوبی مورد تعلیم قرار نگیرد و درسطوح بالتر با مشکل جدی برخورد می کنیم.

مشکل پنجم ، یکی از مهمترین مشکلاتی که در سنوات اخیر، نظام آموزش و پروش و آموزش عالی مبتلا به آن شده است توجه  افراطی به موضوع میزان قبولی ( درصد قبو

پرورش و وزارت علوم این باشد که سالیانه هزاران جوان بدون داشتن سواد و تخصص مورد نیاز فارغ التحصیل شوند .

تدریس قواعد به منظور کمک به تسهیل یادگیری زبان عربی است. به نظر می‌رسد در تدریس دروس عربی در سیستم آموزش‌وپرورش ایران، این نکته بالعکس اجرا می‌شود، یعنی به جای تأکید و تلاش در جهت ژرف‌سازی مکالمه ی عربی و رسیدن به هدف این درس که همان قرائت و ترجمه صحیح متون دینی می‌باشد آن قدر به نکات دستوری پرداخته می‌شود که ضیق وقت تدریس این کتب مانع از وقت و سرمایه‌گذاری زمانی برای قرائت ترجمه صحیح می‌گردد. با توجه به اینکه مؤلفین این کتب هم در دستور کارشان این نکات را گنجانده‌اند ولی نتیجه مداری فرایند تدریس باعث می‌شود که جهت تقویت توانایی دانش‌آموزان در پاسخ‌دهی به سؤالات کنکور همین. بخش مذکور یعنی دستور زبان اهمیت بیشتر بیابد.

پیشنهادات روش های تدریس عربی

  • معلمان سعی کنند مانند همه ی کشورها توسعه یافته یا درحال توسعه از روش های نوین درتدریس استفاده کنند و از روش های سنتی چند صد ساله فاصله بگیرند.
  • در آموزش زبان معلم باید به موضوع تمرین و تکرار بسیار اهمیت دهد و حد الامکان قسمتی از درس را به زبان عربی تدریس نماید.
  • برگزاری برنامه ی اردوهای تابستانی دانش‌آموزان در مناطق عرب‌نشین ایران تا با محاوره عربی آشنا شوند.
  • استفاده از یادیارها (کلمات اختصاری) برای یادآوری قواعد.
  • تبیین اهداف آموزش کتب عربی در ایران برای دانش‌آموزان و معلمان.
  • حل مشکل ضیق وقت تدری
  • ل شود تا دبیران عربی به تدریس فرایند مدار روی آورده و از صرف بیش از اندازه زمان برای تبیین قواعد دستوری بپرهیزند.

شیوه های ایجاد علاقه در دانش آموزان نسبت به درس عربی حاصل تجربیات تدریس

  • استفاده از فیلمهای آموزشی :
  • تهیه نوارهای صوتی از کتاب درسی
  • تهیه کتاب کار
  • تهیه فلش کارت برای استفاده معلمین کلاس اول راهنمائی
  • تهیه پوستر
  • در تألیف کتاب درسی از تجربیات یک معلم توانا استفاده شود .
  • متن دروس باید شاد ، علمی و مناسب یک دانش آموز پور شور و هیجان باشد .
  • تصاویر کتب درسی باید بسیار زیبا و با نشاط باشند .
  • ضرورتی ندارد صورت سؤالات به عربی داده شود (درسال اول دبیرستان)
  • مسئله حروفچینی و صفحه آرائی وهنر نمائی و سلیقه نشان دادن در صفحات کتاب ها
  • اجرای المپیاد عربی در سطح ایران عامل مهمی در ایجاد علاقه در دانش آموزان است .
  • تجهیز مدارس به کتب م
  • ر دانش آموزان ایجاد علاقه کند تسلط نسبی دبیر عربی به این زبان است . دبیران ما بر نکات صرفی و نحوی تسلط و اشراف کامل دارند اما متاسفانه از بیان جملات حتی خیلی ساده هم به زبان عربی در کلاس درس خودداری می کنند .برنامه ریزان کتاب های درسی ما بایدمشخص کنند که برای دستیابی به چه هدفی درسی به نام عربی را در برنامه ریزی گنجانده اند

در بحث شیوه های ایجاد علاقه «خلاقیت» جایگاه ویژه ای دارد این نوع آوری و خلاقیت از میان ارکان آموزش به معلم و تا حدی به کتاب درسی بر می گردد که باید با استفاده از تمثیل و بهره گیری از روش های فعال و جذاب تدریس و بکارگیری استعدادهای هنری بالقوه دانش آموزان به شیوه های گوناگون عرضه گردد یکی از عرصه های نمود خلاقیت در یافتن ابزارهای کمک آموزشی مناسب میباشد .

  • مجهز شدن معلمان عزیز درس عربی به مسائل و شیوه های نوین تدریس گامی دیگر در جهت علاقه مندی دانش آموزان به زبان عربی است . ابزارهای کمک آموزشی برای درس عربی بسیار کم است و بیشتر به گچ و تخته منحصر می شود .کلاس های آموزشی ضمن خدمت – با در نظر گرفتن امتیازاتی برای دبیران شرکت کننده و یا پرداخت حق التدریس به آنها در ازای ساعات شرکت در جلسات ضمن خدمت – که باید تمام دبیران عربی را پوشش دهد و از متخصصان و دبیران با سابقه و صاحب ذوق دعوت شود تا
  • ز کارت هایرنگی برای تفهیم کلمات و اصطلاحات
  • ترغیب و تشویق دانش آموزان دوره دبیرستان به گوش دادن اخبار عربی از رادیو و تلوزیون برای ایجاد علاقه به فراگیری هر چه بیشتر زبان عربی .
  • بیان حدیث در ابتدای شروع هر کلاس توسط معلم عربی برای ایجاد جو معنوی در کلاس درس عربی
  • ترغیب و تشویق دانش آموزان برای ضبط اخبار عربی و برنامه های آموزشی زبان عربی برای آشنایی با متون دینی و معارف اسلامی و ارائه آن به کلا
  • علاقه دانش آموزان به زبان عربی این است که مولفین محترم می توانند کتاب های عربی دوره دبیرستان را به دو کتاب تقسیم کنند:
  • قواعدزبان عربی که در آن تنها قواعد صرفی و نحوی و اندک یااز بلاغت با ذکر تمارینی کوتاه آورده شود
  • متون زبان عربی که در آن متونی ساده از قرآن کریم ، احادیث ، نظم ونثر ساده عربی( قدیم و معاصر ) انتخاب شود و اندکی هم به تاریخ ادبیات پرداخته شود
  • ده ها و طرح های نو دراین زمینه هستند و آن ها را به کار می گیرند.

پیشنهادات و راهکارها برای کلاس درس عربی

۱-معلم و دانش آموز ، باعث ایجاد انگــــــیزه ی یادگیری برقراری ارتباط عاطفی میان معلم و دانش می شود.

۲- یکی از عوامل مؤثر در یادگیری، انجام پیش مطالعه است ، یعنی درسی که هنوز تدریس نشده است، مورد مطالعه ی قبلی دانش آموز قرار گیرد. داشتن اشتباه در این مورد ، امری طبیعی است.

۳- یادگیری کلمات جدید هر درس ، نقش بسیار مؤثری در فراگیری درس دارد. ترجمه ی متن درس و ترجمه ی جملات مربوط به تمرین ها ، در گرو دانستن معنی این کلمات است. برای خواندن کلمات جدید و یادگیری معانی آن ها ، دانش آموز در ابتدا به واژه نامه ی کتاب مراجعه می کند و از آن جا که ممکن است ، برخی کلمات به طور کامل در واژه نامه ، علامت گذاری نشده باشند ، کلمات مورد نظر را در متن درس می یابد و با توجه به تلفظ صحیح آن ها ، معانی کلمات را با تکرار و تمرین مناسب در ذهن نگه داری می کند.

۴- پس از یادگیری کلمات جدید درس

انش آموز است و این کار نه تنها سودی برای دانش آموز ندارد ، بلکه باعث افزایش کار دانش آموز و کاهش کارآیی او می شود. زیرا معمولاً تعداد جملات از تعداد واژه ها بیشتر است و حفظ کردن معنی جملات سنگین تر از حفظ کردن واژه هاست.

۷ – دانش آموز ، پس از ترجمه ی جملات مورد نظر ، جهت اطمینان از پاسخ صحیح ، به پاکنویس خود مراجعه می کند و در صورت داشتن خطا ، مورد را ، بررسی و اصلاح می نماید. هنگام مطالعه ی پاکنویس ، جملات بعدی باید با وسیله ی مناسبی پوشانده شود تا چشم دانش آموز ، با آن ها برخورد نداشته باشد.

۸- قواعد درس در کتاب بسیار خلاصه است با توجه به شیوه های ابتکاری معلمان محترم – که به طورجزوه در اختیار دانش آموزان قرار داده می شود – مورد بررسی قرار می گیرد.

۹ – پس از مطالعه و ترجمه ی متن و مطالعه ی قواعد ، به تمرین درک  مطلب پرداخته می شود.

۱۰ – تمرین های بعدی با توجه به موارد گفته شده ، مورد بررسی و مطالعه ی دانش آموز قرار می گیرد.

۱۱ – از دانش آموزان خواسته می شود که مطالب کتاب را در کتاب البته در برگه های الصاقی بنویسند تا در دسترس دانش اموز باشد.

۱۲ – کتاب های کمک  آموزشی در درس عربی بر دو نوع اند: نوعی از آن ها ، متن   درس ها را ترجمه کرده و پاسخ تمرین ها را در اختیار دانش آموز قرار می دهند. دانش آموز

ر از کتاب ها ، با طرح سؤالات و  پرسش ها ی مختلف ، باعث ایجاد تفکر در دانش آموز می شوند که البته باید در انتخاب    آن ها دقت کرد. ضمناً برخی از این کتاب ها به طرح مباحث خارج از کتاب   می پردازند که ضرورتی به مطالعه ی آن ها نیست.

۱۳ – در عربی دوم انسانی ، یادگیری درس اول از نظر قواعد ، اهمیت بسیار زیادی دارد. زیرا مجموعه ی این قواعد ، تشکیل دهنده ی ترکیب جملات که در درسهای ۹و۱۰ عربی اول است ، ضرورت دارد دانش آموز آن ها را بداند.

۱۴ – در عربی دوم ، یادگیری کل قواعد کتاب   اهمیت بسزایی دارد و دانستن درسهای ۸ و۹ و ۱۰ ضروری است.

۱۵ – برای حل بسیاری از تمرین های ترجمه

کور از سئوالات ترجمه ای می باشد و نکات ترجمه ای کتاب در حدود ۳۵ نکته راحت و قابل فهم میباشد که با کمی تمرین وممارست می توانید این ۸ سئوال را پاسخ دهید.

پیشنهادات به معلمان برای تدریس بهتر درس عربی حاصل تجربیات بنده

**تسلط معلم به روشهای مختلف تدریس ازجمله پرسش و پاسخ ، حل مسئله ، روش اکتشافی و… واستفاده ازاین روشهادرموقع نیازومتناسب بانوع آموخته .

**تسلط دبیران عربی برزبان عربی واستفاده ازاین زبان درکلاس درس وبرانگیختن شوق وعلاقه به تحصیل بیشتراین زبان تاثیرانکارناپذیری درایجادانگیزه دردانش آموزان و

دن روزنامه دیواری به زبان عربی

**ایجادرابطه سالم وصمیمانه بین معلم ودانش اموزیکی ازمعجزه آساترین روشهای موفقیت درتدریس این درس است.

**برقراری ارتباط بین مطالب درسی باواقعیات زندگی درایجادانگیزه مؤثرمی باشد .

**استفاده معلم ازفناوری نوین درتدریس این درس ازجمله نواروسی دی های آموزشی مختلف.

** مسابقه وبلاگ نویسی به زبان عربی ویا میل

خواهیم.

** جوی صمیمی ومطمئن درکلاس بوجودآوریم . تاآنها به راحتی اظهارنظرکنند، اگرچه نظراتشان اشتباه وغلط باشد ، آنهابایدفرصت تصحیح افکارخودرادرجمع صمیما نه همکلاسی های خودپیدا کنند. خلاقیت راباابزارمحبت تقویت نماییم .

** ازروش های فعال ومتنوع درتدریس استفاده نماییم وبه عقایدونظریات ودست سازه های دانش آموزان احترام گذاشته واهمیت بدهیم ونظرات آنهارادرارایه درس ، اداره کلاس محترم بشماریم وازطریق مسئولیت دادن به آنها؛ اعتماد به نفس شان راتقویت کنیم .

* به دانش آموزیاد بدهیم تادرمواجهه شدن بامسایل صبور باشد .

* ازانتقادهای سازنده اونهراسیم بلکه اورا تشویق نماییم .

** آنهارابه فکر کردن عادت دهیم . به سؤالات پاسخ مستقیم ندهیم وراه حل مسائل رادیکته ننماییم وجواب های سطحی وگذرای آنهارابه راحتی قبول نکنیم تاعادت کنندبه تفکرپیرامون مسایل مطرح شده درکلاس واطراف خود بپردازند .

*برای آنهاسؤالات خارج ازکلاس طرح نماییم .

*سؤالات بازطرح کنیم .

م.

**درارزشیابی هاازفراگیرآنچه رابخواهیم که فهمیده است .  درواقع آزمون بایدعلاوه برسنجش یادگیری قبلی، توانایی ایجاد انگیزه پیشرفت رادراوزنده کند.

*بنابراین برنمرات امتحانی تأکید نداشته باشیم.

*بی شک ، کم شدن مشکلات انضباطی به داشتن آموزش اثربخش تری می انجامد.لازم نیست که همه یدانش آموزان کلاس رفتارناهنجاری داشته باشند .

**سه یاچهار دانش آموزویاحتی یک نفرمی توان

می که دانش آموزی به سوالی پاسخ می دهدویاهر مطلب دیگری رابیان می کندبه اونزدیک نشوید، به طوری که گفتگو دونفره شود، زیرادرصورتی که دانش آموزان دیگرصدای صحبت شمارانشنونداحساس می کنند کنارگذاشته شده اندواین بی نظمی به همراه دارد.

  • آرام، خونسرد وحرفه ای برخوردکنید : حتی یک بچه ی بی ادب مستحق احترام است .ازفریاد زدن ، باحرکت انگشت تهدید کردن ، نگاه های تهدید آمیزوغیره اجتناب کنید .
  • به دانش آموزان توجه کنیدوتلاش کنیدتااین توجه رانشان دهید : سلام واحوال پرسی بادانش آموز در نظرگرفتن رفتار های خوب آن هاوبیان تشکرازآن هادرمواقع گوناگون مانند زمانی که برای شما کاری انجام می دهندویا نتیجه ی خوبی درامتحانات بدست آورده اند .
  • رفتارهای خوب دانش آموزان رادرنظربگیرید: هرقدرکه خوبی ها بیش تردرنظرگرفته شود انگیزه ی بیش تری برای تداوم آن هاوجودخواهدداشت .
  • ازتجربه های همکارانتان استفاده کنید : خواه به صورت کلی ویادرموردکلاس یادانش آموزخاص .
  • به صورت انفرادی تادیب کنید:نادیده گرفتن
  • ید .
  • بادانش آموزانتان دوستانه رفتارکنید .
  • کینه توزی نکنید : هررفتار دانش آموزراجدادرنظرگرفته وتأدیب کنید .به دانش آموزان لقب ندهید ، ماننددردسرآفرین ، بی ادب و…
  • درصورت امکان برخی رفتارهای ناشایست رانادیده بگیرید .
  • عدالت رابرقرارکنید .
  • یید و دادن راه حل بلکه به عنوان هم دردی .
  • دانش آموزان رابااحترام صداکنید : استفاده ازالقاب خانم یاآقابه آن هااحساس بزرگی داده وقبول مسئوولیت وداشتنن رفتارمناسب به همراه دارد .
  • نام دانش آموزان راسریع به خاطربسپارید .
  • انتظارات خودونیازهای دانش آموزان رادرنظر بگیرید : انتظارات خودرابه طورآشکاربیان کرده ومستمراموردتقویت قراردهید .
  • دانش آموزان وقتی خسته شده باشندویاکاربه خصوصی نداشته باشندبدرفتاری می کنند : پس این فرصت راازآن ها بگیرید ، برای هرلحظه ی آن هابرنامه ای داشته باشید.
  • وقت شناس باشید : شمافعالیت هایی که قراراست انجام دهیدبه موقع انجام دهیدتاالگویی برای نداشتن تأخیردرفعالیت های گو ناگون دانش آموزان باشید .
  • به دنبال جانشین های بهتری برای تنبیه باشید .
  • نتایج امتحانات وتکالیف رازوداعلام کنید : بدین ترتیب دانش آموزبه اهمیت آن برای ماپی برده و بادانستن نتیجه ی فعالیت قبلی خودفعالیت جدید رابهترانجام می دهد .
  • اشید : هررفتاری راکه می خواهید تقویت کنیدخودتان انجام دهیدالبته نه این که تظاهر کنید ، اول خودتان راتغییر دهید .
  • اساس وریشه ی رفتارهای نامطلوب راازبین ببرید.

 

 

 

 

 

نتیجه گیری

هدف از این تحقیق بیان تجربیات بنده به عنوان دبیر عربی در مقطع دبیرستان بود . امیدوار این تجربیات قدمی در بهبود امر تدریس این درس فراهم سازد .

ما عربی می خوانیم چون زبان قرآن و اسلام است و بسیار شیرین است . قرآن به این دلیل به زبان عربی نازل شده که پیامبر اسلام فردی عرب زبان بود و می بایست با قومش به زبان عربی سخن گوید . مورد دیگر تحدی یا همانند آوری این کتاب است اگر قرآن به زبان عربی نباشد چگونه می شود از مخاطبانی که

ی آن فردی عرب بود همانطور که موسی (ع) عبر زبان بود و کتابش نیز به زبان عبری) قومش) بر او نازل گشته بود.

زبان عربی برای دین اسلام ووحی و قرآن از میان دیگر زبان ها برگزیده شده بود ،جز آنکه پیامبر آن عرب زبان بود و این طبیعی است .

بنابراین باید به دانش اموزان به نحو احسنت عربی را آموزش داد تا بوسیله ان مفاهیم قرآن را بهتر درک کنند و موجبات زندگی خوب در دنیا و آخرت برای آنها فراهم شود .

 

 

 

 

 منابع و مآخذ

  • تجربیات بنده در طی سال ها تدریس عربی دبیرستان

کتب

  • قرآن کریم
  • البحث اللغوی عند العرب
  • فی علم اللغه العام
  • نهضت شعوبیه
  • خدمات متقابل اسلام و ایران –استاد مطهری
  • درس هایی در باره ی اسلام –گلدچیر- علی نقی منزوی –تهران-  انتشارات کمانگیر ۱۳۵۷-ص۱۰۱
  • بحارالانوار-محمود ناصری – قوم – نشردارالاثقلین-جلد ۸۹-ص۱۰۷
  • مجله رشد تکنولوژی آموزشی
  • خسرو بهمنی وبلاگ گروه عربی مرودشت

 



موضوعات :

تصاویر پیش نمایش


عنوان تجربیات مدون: تجربیات تدریس درس عربی دبیرستان-1

درباره نویسنده

متولد سال 1364.دارای لیسانس مهندسی صنایع (برنامه ریزی و تحلیل سیستمها) آشنایی با کامپیوتر در حد قابل قبول.دارای سابقه تدریس در مدارس غیر انتفاعی راهنمایی و دبیرستان.متاهل.

publisher4 16 نوشته در گام به گام آنلاین دارد . مشاهده تمام نوشته های

نظرات کاربران


پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.